TRAPPIST-1: ระบบ 7 ดาวเคราะห์ที่คล้ายโลก อาจมีชีวิตนอกระบบสุริยะ

การค้นพบระบบดาว TRAPPIST-1 เป็นหนึ่งในความสำเร็จที่น่าตื่นเต้นที่สุดของวงการดาราศาสตร์ในทศวรรษที่ผ่านมา ระบบนี้ประกอบด้วยดาวเคราะห์ 7 ดวง ขนาดใกล้เคียงกับโลก หมุนรอบดาวฤกษ์แคระเย็น (ultracool dwarf star) ที่ตั้งอยู่ห่างจากโลกประมาณ 40 ปีแสง ในกลุ่มดาวความเคลื่อน (Aquarius)

ดาว TRAPPIST-1 คืออะไร

ดาว TRAPPIST-1 เป็น ดาวแคระเย็น ประเภท M-dwarf มีอุณหภูมิพื้นผิวเพียงประมาณ 2,500 เคลวิน ซึ่งเย็นกว่าดวงอาทิตย์ของเรามาก ดาวมีขนาดเล็กกว่าดวงอาทิตย์ประมาณ 10 เท่า ทำให้ดาวเคราะห์ที่โคจรใกล้ๆ สามารถบรรจบได้ในระยะทางที่น้ำเหลวอาจ tồn tại บนพื้นผิวได้

การค้นพบนี้เริ่มจากกล้อง TRAPPIST (Transiting Planets and Planetesimals Small Telescope) ของหอดูดาวในชิลี ตั้งแต่ปี 2015 และต่อมากล้อง Kepler และ James Webb Space Telescope (JWST) ก็เข้ามาช่วยยืนยันและศึกษาเพิ่มเติม จนค้นพบดาวเคราะห์ครบ 7 ดวงในปี 2017

7 ดาวเคราะห์ที่น่าจับตา

ดาวเคราะห์ทั้ง 7 ดวงล้วนมีขนาดใกล้เคียงกับโลก หรือเล็กกว่าเล็กน้อย โดยเฉพาะ TRAPPIST-1e, f, g และ h อยู่ใน โซนที่อาศัยได้ (Habitable Zone) ซึ่งนักวิทยาศาสตร์เชื่อว่าน้ำเหลวอาจคงอยู่บนพื้นผิวได้

สิ่งที่ทำให้ระบบนี้พิเศษคือ เมื่อมองจากโลก ดาวเคราะห์ทั้ง 7 ดวงล้วน เคลื่อนผ่านหน้าดาวแม่ (transit) ทำให้นักวิทยาศาสตร์สามารถวัดขนาด มวล และองค์ประกอบของชั้นบรรยากาศได้ด้วยกล้อง JWST

JWST ศึกษาบรรยากาศของ TRAPPIST-1

กล้อง James Webb Space Telescope สามารถวิเคราะห์แสงที่ทะลุผ่านชั้นบรรยากาศของดาวเคราะห์แต่ละดวงเมื่อมันเคลื่อนผ่านหน้าดาวแม่ เทคนิคนี้เรียก transmission spectroscopy ช่วยให้นักวิทยาศาสตร์ตรวจหาโมเลกุลต่างๆ เช่น คาร์บอนไดออกไซด์ มีเทน และไอน้ำ

ผลการศึกษาล่าสุดพบว่าดาวเคราะห์หลายดวงในระบบ TRAPPIST-1 มีบรรยากาศที่หนาแน่น ซึ่งเป็นข้อมูลสำคัญในการประเมินความเป็นไปได้ของสิ่งมีชีวิต การค้นพบว่าบรรยากาศบางดวงมีองค์ประกอบที่เหมาะสมกับการคงชีวิตมากขึ้นเรื่อยๆ

ทำไม TRAPPIST-1 จึงสำคัญต่อการค้นหาชีวิต

TRAPPIST-1 อยู่ห่างจากโลกเพียง 40 ปีแสง ในระยะทางดาราศาสตร์ถือว่าใกล้มาก หากมนุษย์ส่งยานสำรวจที่เร็วที่สุดในปัจจุบัน จะใช้เวลาเดินทางประมาณ 730,000 ปี ถึงระบบนี้ แต่ในแง่ของการศึกษาด้วยกล้องโทรทรรศน์ ระยะทางนี้เพียงพอที่จะสังเกตรายละเอียดได้

การที่มีดาวเคราะห์ถึง 7 ดวงในโซนที่อาศัยได้ ทำให้โอกาสที่จะพบสิ่งมีชีวิตหรือสัญญาณของมัน สูงกว่าระบบดาวอื่นมาก นักวิทยาศาสตร์จึงให้ความสนใจเป็นพิเศษกับการศึกษาต่อเนื่อง

ถ้าสนใจเรื่องการค้นหาดาวเคราะห์นอกระบบ ลองอ่านเพิ่มได้ที่บทความ การค้นหาเขตที่อาศัยได้ในดาวเคราะห์ และ โลกทะเลที่อาจมีสิ่งมีชีวิต

สรุป

TRAPPIST-1 เป็นเป้าหมายสำคัญของการค้นหาสิ่งมีชีวิตนอกโลกในยุคปัจจุบัน ด้วยดาวเคราะห์ 7 ดวงที่มีศักยภาพ และเทคโนโลยีกล้อง JWST ที่พัฒนาอย่างก้าวกระโดด นักวิทยาศาสตร์มีความหวังว่าคำตอบของคำถาม "มีใครอยู่ไหม" อาจอยู่ไม่ไกลเกินรอบ

คำค้นที่เกี่ยวข้อง

TRAPPIST-1, ดาวเคราะห์นอกระบบ, exoplanet, habitable zone, ดาวแคระเย็น, JWST, NASA, James Webb Space Telescope, สิ่งมีชีวิตนอกโลก, การค้นหาชีวิตในอวกาศ