ดาวพลูโต: ความลึกลับของดาวเคราะห์แคระที่ไม่เคยหยุดพักผ่อน

ในปี 2006 สมาคมดาราศาสตร์สากลตัดสินใจปลดดาวพลูโตจากดาวเคราะห์ลำดับที่ 9 ของระบบสุริยะ ทำให้ระบบสุริยะเหลือดาวเคราะห์เพียง 8 ดวง แต่การถูกปลดขั้นนี้ไม่ได้ทำให้ความน่าสนใจของดาวพลูโตลดลงเลย — บางทีกลับทำให้มันกลายเป็นหนึ่งในวัตถุที่น่าจับตามองที่สุดในระบบสุริยะ

ดาวพลูโตกับการถูกจัดขั้นใหม่

การตัดสินใจจัดดาวพลูโตใหม่เกิดจากการค้นพบวัตถุขนาดใกล้เคียงในเขตไคเปอร์เบลต์ ซึ่งนำไปสู่การนิยามคำว่า "ดาวเคราะห์" ใหม่อย่างเข้มงวดมากขึ้น ดาวพลูโตถูกจัดให้อยู่ในกลุ่ม "ดาวเคราะห์แคระ" (Dwarf Planet) ร่วมกับเอริส เซเลเน แมคแคม และฮาวเมีย ถึงแม้จะมีขนาดเล็กกว่าดวงจันทร์ของโลกเพียง 1/3 แต่ดาวพลูโตกลับมีความซับซ้อนทางธรณีวิทยาที่น่าทึ่ง

หัวใจน้ำแข็งที่สปุตนิกพลาเนเชีย

ภารกิจนิวฮอไรซันส์ในปี 2015 ส่งภาพที่ทำใหานักวิทยาศาสตร์ทั่วโลกอึ้ง เมื่อพบว่าดาวพลูโตมีที่ราบน้ำแข็งขนาดใหญ่ที่เรียกว่า สปุตนิกพลาเนเชีย (Sputnik Planitia) ซึ่งเป็นหลุมอุกกาบาตขนาดใหญ่ที่เต็มไปด้วยไนโตรเจนไอซ์ ที่ราบนี้มีอายุประมาณ 3.2 พันล้านปี และมีการเคลื่อนที่ของน้ำแข็งที่บ่งบอกถึงกระบวนการทางธรณีวิทยาที่ยังคงดำเนินอยู่

ความพิเศษคือ สปุตนิกพลาเนเชียอยู่ในตำแหน่งที่ตรงข้ามกับดาวคารอนเสมอ สมมติฐานหนึ่งเสนอว่าอาจมีมหาสมุทรใต้ผิวน้ำแข็งที่ยังคงเป็นของเหลวอยู่ ซึ่งจะทำให้ดาวพลูโตกลายเป็นหนึ่งในโลกที่อาจมีสิ่งมีชีวิตได้

บรรยากาศที่แปลกประหลาด

ดาวพลูโตมีบรรยากาศบางๆ ที่ประกอบด้วยไนโตรเจนเป็นหลัก ร่วมกับมีเทนและคาร์บอนมอนอกไซด์ ในช่วงที่ใกล้ดวงอาทิตย์มากที่สุด (perihelion) บรรยากาศจะขยายตัวและกลายเป็นชั่วคราวรอบดาว ขณะที่เมื่อไกลดวงอาทิตย์ (aphelion) มันจะแข็งตัวและตกลงมาสะสมบนพื้นผิว เป็นวัฏจักรที่ใช้เวลาหลายร้อยปีต่อรอบ

ในปี 2024 นักวิทยาศาสตร์ตรวจพบว่าบรรยากาศของดาวพลูโตมีความซับซ้อนมากขึ้นกว่าที่เคยคาดการณ์ โดยพบว่ามีการสร้างสารประกอบอินทรีย์ที่ซับซ้อนจากการทำปฏิกิริยาของก๊าซในบรรยากาศชั้นบนเมื่อถูกรังสียูวี

ความลับที่ยังรอการค้นพบ

แม้จะมีข้อมูลจากนิวฮอไรซันส์มากว่า 10 ปี แต่ดาวพลูโตยังคงมีปริศนามากมายที่รอคำตอบ เช่น มหาสมุทรใต้ผิวเป็นจริงหรือไม่ ทำไมภูเขาสูงถึง 3,500 เมตรถึงประกอบด้วยน้ำแข็ง และทำไมพื้นผิวบางส่วนถึงมีอายุน้อยมากเมื่อเทียบกับวัตถุอื่นในระบบสุริยะชั้นนอก คำถามเหล่านี้ยังคงเปิดอยู่ และนักวิทยาศาสตร์กำลังเสนอภารกิจใหม่เพื่อกลับไปศึกษาดาวพลูโตอย่างละเอียดอีกครั้ง

ถ้าสนใจเรื่องราวของการค้นพบในระบบสุริยะชั้นนอก ลองอ่านบทความเกี่ยวกับดาวเอริส ดาวเคราะห์แคระที่ใหญ่ที่สุดในระบบสุริยะ หรือการสำรวจขอบระบบสุริยะด้วยยานสำรวจ เพิ่มเติมได้

คำค้นที่เกี่ยวข้อง

ดาวพลูโต, ดาวเคราะห์แคระ, ระบบสุริยะ, นิวฮอไรซันส์, สปุตนิกพลาเนเชีย, บรรยากาศดาวพลูโต, ธรณีวิทยาดาวพลูโต, ขอบระบบสุริยะ, ไคเปอร์เบลต์, การสำรวจอวกาศ